Mugaz haraindiko historia bat
Frantzia eta espainiaren arteko lehia
Bere kokapen geografikoa dela eta, Hendaiak beti Frantzia eta Espainiaren arteko gatazkak aurrez aurre bizi izan ditu. Gerra-gertakari aipagarrienetariko batera joateko 1793.
Urtera jo behar da, Espainiako armadak hiria erabat suntsitu baitzuen urte horretan.
XIX. mendearen bukaeran, lurraldeen arteko gatazkak, nahiz eta jada ez zuten gerra izaerarik, jarraitzen zuten. 1873. urtean, Bidasoako alde bateko eta besteko arrantzaleen arteko gertakariak saihesteko helburuarekin, itsasontzi-estazio bat sortu zen (Ramuntxoren egilea den Pierre Loti, 1891. urtean horren komandante izan zen ere), eta era berean ibaia zaintzeko txalupa bat jarri zen. 1879ko martxoaren 30ean, “Figuier badiako uren jurisdikzio frantsesaren eta espainolaren mugaketa” sinatu zen.
Beste alde batetik, 1936. urtera arte pertsonek eta merkantziek mugako zubia erabiltzeko igarotze-eskubide bat ordaindu behar izan zuten.
Hala ere, lehia hori ahultzen joan zen XX. mendean zehar, nagusiki Espainiako Guda Zibilaren garaian (1936-1939). Gatazkaren hasieratik, Hendaiak Irungo pertsona nagusi eta ume batzuei harrera eman zien, Faucigny printzesak Haizabiako finka bat utzi zien 200 umezurtz edo gaixorik zeudenak erabil zezaten…
1948. urtera arte muga ez zen berri ireki, eta data horretan tren batek Paris eta Irun lotu zituen. Aparteko sinboloa!
