Pilota
Gure lurraldearen kirol jardueretako altxorra den euskal pilotak azkartasuna, indarra eta teknika batzen dituzten diziplina aniztasun handia du.
Leku asko arnasa geldiarazten duten partiduen eskenatoki izan ohi dira :
Ezker horma : leku estali bat da, eta horretan jardueren gehiengoa garatzen da. 3 horma erabiltzen dira: aurreko horma, ezkerrekoa eta atzekoa. Jokalekuak edo joko-eremuak 36 metro ditu luzeran, eta jai alaiekoak, (Zesta-Punta praktikatzen den ezker horma) 54 eta 60 metro inguru ditu.
Plaza askeko pilotalekua : Euskal Herriko hiri eta herri gehienetan aurkitzen dugun pilotaleku tipikoa da. Usadioan elizatik edo udaletxetik gertu kokatuta, eremu estalietan garatzen ez diren diziplinak hartzen ditu (nagusiki “errebotea”).
Trinketea : 4 hormak erabiltzen diren joko-eremu bat da. Ezkerrekoan, “fraide” bat (ikusleentzat zuzendutako kabina bat, teilatu inklinatuarekin) kantxan zehar zabaltzen da (30 metro eta 40 metro artean).
Hau pilota eta bere modu ezberdinen laburpen labur bat da :
Esku pilota : diziplina nagusia da. Bi arerio edo bi bikoteen artean praktikatua, pilotariek euren eskuak “takoekin” (hesgailuekin) babesten dituzte, eta horrekin mina murrizten dute. Pilotak gomazko edo latexeko nukleo bat du, artilezko hariez inguratuta, eta hori guztia eskuz jositakoa huntz-larruarekin estaltzen da.
Pala : egurrezko “erraketak dira”. Era berean mota asko existitzen dira, bere neurri, pisu eta erabilitako pilota motaren arabera.
Xistera : zumez egindako eskularru bat da, baita tamaina eta sakontasun ezberdinetakoak daude, diziplinaren arabera. Joko garbia sakontasun gutxi duen eskularru motz batekin praktikatzen da, aldiz zesta-punta, xistera handi batekin praktikatzen da, pilota jasotzeko nahiko sakontasuna eduki behar duena, hori abiadura handian etortzen baita ( 250 km/h arte).
